Πώς ευθυγραμμίζονται τα τουρκικά και ρωσικά συμφέροντα στη Δυτική Αφρική
![Πώς ευθυγραμμίζονται τα τουρκικά και ρωσικά συμφέροντα στη Δυτική Αφρική](https://cdn.pagenews.gr/wp-content/uploads/2024/09/ΕΡΝΤΟΓΑΝ-80-768x432.jpg)
Πηγή Φωτογραφίας: Bbc.com
Η περιοχή Τινζαουάτεν στο βόρειο Μάλι, γνωστή για τα ορυχεία χρυσού και τα κοιτάσματα ουρανίου, έγινε το σκηνικό σφοδρών μαχών στα τέλη Ιουλίου – ένα σημάδι ότι ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας αντηχεί στην έρημο Σαχάρα. Οι ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες ήταν ύποπτες ότι βοηθούσαν τους αντάρτες που πολεμούσαν τις υποστηριζόμενες από τη Ρωσία κυβερνητικές δυνάμεις και οι εχθροπραξίες έγιναν ακόμη πιο ενδιαφέρουσες με την αναφερόμενη χρήση εναντίον των ανταρτών ενός τουρκικής κατασκευής μη επανδρωμένου αεροσκάφους.
Τα τελευταία τρία χρόνια, η Μόσχα χρησιμοποίησε τη μισθοφορική ομάδα Wagner Group για να επεκτείνει την επιρροή της στο Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα εν μέσω της αυξανόμενης δραστηριότητας του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) και της Αλ Κάιντα στη Δυτική Αφρική και της εξασθένησης της παρουσίας των ΗΠΑ και της Γαλλίας στην περιοχή.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, το Μάλι, η Μπουρκίνα Φάσο και ο Νίγηρας – όλα κυβερνώνται από στρατιωτικές χούντες φιλικές προς τη Μόσχα – δημιούργησαν τη Συμμαχία των Κρατών του Σαχέλ, ένα σύμφωνο ασφαλείας που διεύρυνε το χάσμα μεταξύ των τριών κρατών και της Οικονομικής Κοινότητας των Κρατών της Δυτικής Αφρικής, η οποία υποστηρίζεται από τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σύμφωνο, που ενθαρρύνθηκε από τη Μόσχα, ήρθε ως σαφές σημάδι ότι ένα νέο μέτωπο έχει ανοίξει στον πόλεμο επιρροής μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης.
Η επέκταση του Βάγκνερ στη Δυτική Αφρική
Οι εναλλακτικές πηγές εσόδων είναι ζωτικής σημασίας για τη Ρωσία, καθώς αγωνίζεται να απαλύνει τις επιπτώσεις των δυτικών κυρώσεων.
Το ενδιαφέρον της Ρωσίας για τη Δυτική Αφρική βασίζεται στις πλούσιες υπόγειες πηγές του Μάλι, της Μπουρκίνα Φάσο και του Νίγηρα. Τα τελευταία έξι χρόνια, η Ρωσία έχει ακολουθήσει μια επιτυχημένη στρατηγική για τον έλεγχο αυτών των πόρων, αποκτώντας επιρροή στις κυβερνήσεις με την υποστήριξη στρατιωτικών πραξικοπημάτων με το πρόσχημα της παροχής συμβουλών ασφαλείας. Άλλα κράτη βασίστηκαν σε εμπορικές δραστηριότητες και άσκηση πίεσης.
Ως αποτέλεσμα διαδοχικών πραξικοπημάτων που υποστηρίχθηκαν από τη Ρωσία, το Μάλι, ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας χρυσού στην Αφρική, η Μπουρκίνα Φάσο, ο πέμπτος μεγαλύτερος εξαγωγέας χρυσού στον κόσμο, και ο Νίγηρας, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ουρανίου στη Γαλλία, περιήλθαν υπό την επιρροή της Μόσχας μέσα σε λίγα χρόνια.
Μετά το πραξικόπημα στο Μάλι, η Γαλλία αναγκάστηκε να τερματίσει την επιχείρηση Barkhane για την καταπολέμηση των εξεγέρσεων στην περιοχή στα τέλη του 2022 και σύντομα σταμάτησε την αναπτυξιακή βοήθεια προς το Μάλι. Το περιθώριο ελιγμών της Ρωσίας στην περιοχή επεκτάθηκε περαιτέρω, με την Μπουρκίνα Φάσο να τερματίζει πέρυσι τα μακροχρόνια φορολογικά προνόμια για τις γαλλικές επιχειρήσεις και τον Νίγηρα να ανακαλεί τον Ιούνιο την άδεια της γαλλικής εταιρείας Orano για τη λειτουργία ενός μεγάλου ορυχείου ουρανίου.
Εν τω μεταξύ, η στρατιωτική κυβέρνηση του Μάλι υπέγραψε συμφωνία με τη Ρωσία για την κατασκευή διυλιστηρίου χρυσού στη χώρα και Ρώσοι μισθοφόροι πήραν τον έλεγχο των ορυχείων χρυσού στο νότιο Μάλι.
Η Blood Gold Report, μια ερευνητική πρωτοβουλία που διερευνά τους δεσμούς μεταξύ των δυτικών εταιρειών εξόρυξης, των αφρικανικών κυβερνήσεων και των Ρώσων μισθοφόρων, εκτίμησε τον Δεκέμβριο ότι ο Βάγκνερ και η Ρωσία έχουν κερδίσει περισσότερα από 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια από τον αφρικανικό χρυσό από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Η Ρωσία πιστεύεται ότι ενθαρρύνει επίσης νέους κανονισμούς στον τομέα της εξόρυξης. Ως αποτέλεσμα, η καναδική Barrick Gold, για παράδειγμα, είχε προστριβές με την κυβέρνηση του Μάλι.
Μειωμένη επιρροή των ΗΠΑ
Η φθίνουσα παρουσία της Γαλλίας και των ΗΠΑ στη Δυτική Αφρική έχει οδηγήσει σε ελλείψεις στις πληροφορίες και στην απώλεια του στρατιωτικού ελέγχου μπροστά στην αυξανόμενη δραστηριότητα των τζιχαντιστών στην περιοχή από το 2020, προκαλώντας ανησυχία στη Δύση. Η επιρροή των δυνάμεων που συνδέονται με το Κρεμλίνο στα υπόγεια πλούτη και το αυξανόμενο στρατιωτικό αποτύπωμα της Τουρκίας έχουν επιτείνει τις ανησυχίες.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Τρομοκρατίας του Ινστιτούτου Οικονομίας και Ειρήνης, 7 από τις 10 πιο αιματηρές τρομοκρατικές επιθέσεις το 2023 διαπράχθηκαν από το ISIS και την Αλ Κάιντα σε τέσσερις χώρες της Δυτικής Αφρικής: Μπουρκίνα Φάσο, Μάλι, Νίγηρας και Νιγηρία. Σχεδόν 4.000 θάνατοι από την τρομοκρατία καταγράφηκαν στη Δυτική Αφρική το 2023, δηλαδή το 47% του παγκόσμιου συνόλου.
Η αυξανόμενη βία στην περιοχή θα μπορούσε να αποδοθεί εν μέρει στις πολιτικές αμφιταλαντεύσεις της Ουάσινγκτον όσον αφορά την τρομοκρατία στην Αφρική μετά τη δολοφονία τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτών από το ISIS στον Νίγηρα το 2017.
Η αποτυχία των αφρικανικών χωρών να αντιμετωπίσουν το ISIS και την Αλ Κάιντα από θρησκευτική και ιδεολογική άποψη, η ανεπάρκεια των θεσμών ασφαλείας τους και τα αμερικανικά στρατεύματα που συχνά παραμένουν σε δεύτερη μοίρα ως εκπαιδευτές και σύμβουλοι συνέβαλαν επίσης στην άνοδο των δύο ομάδων. Επίσης, η πολιτική της Ουάσινγκτον να μην επιτρέπει στις τοπικές κυβερνήσεις να χειρίζονται τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της έχει αποτελέσει πρόβλημα στις σχέσεις της με τα αφρικανικά κράτη.
Τα τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναλαμβάνουν δράση
Μαζί με τα υποστηριζόμενα από τη Ρωσία πραξικοπήματα στο Σαχέλ, οι αυξανόμενες τουρκικές εξαγωγές μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Αφρική έχουν γίνει ένας παράγοντας που αλλάζει το παιχνίδι στην περιοχή.
Με διπλωματία βασισμένη σε ιστορικούς δεσμούς, προσέγγιση που διευκολύνεται από την κοινή πίστη και μια πολιτική αντιμετώπισης των αφρικανικών κρατών ως ισότιμων, η Τουρκία μπόρεσε να καλύψει μέρος του στρατιωτικού κενού που άφησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία στην ήπειρο.
Αυτός ο τουρκικός ρόλος έρχεται σε αντίθεση με τις προσπάθειες της Άγκυρας να αντιμετωπίσει τη Ρωσία αλλού, μεταξύ άλλων στη Λιβύη, τη Συρία και την Ουκρανία. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μάχης της τουρκικής εταιρείας Baykar, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορες συγκρούσεις εναντίον της Ρωσίας και των συμμάχων της και ενέπνευσαν ακόμη και τους Ουκρανούς να τους αφιερώσουν ένα τραγούδι, αποτελούν τώρα μέρος του οπλοστασίου της υποστηριζόμενης από τη Μόσχα Συμμαχίας των κρατών του Σαχέλ. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη TB-2 έχουν τοποθετηθεί σε μια βάση του Βάγκνερ στο Μάλι, σύμφωνα με το Militarnyi, έναν ουκρανικό στρατιωτικό ειδησεογραφικό ιστότοπο.
Η οικονομική αλληλεξάρτηση μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας και η πολιτική της Άγκυρας για ποικίλες δεσμεύσεις με μεγάλες δυνάμεις ανάλογα με τις ατζέντες τους σε συγκεκριμένες περιοχές εξηγούν γιατί η Τουρκία και η Ρωσία είναι ευθυγραμμισμένες στη Δυτική Αφρική σήμερα. Ενώ η Άγκυρα έχει συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον στο θέμα της Ουκρανίας, ο στρατός του Μάλι έχει λάβει υποστήριξη τόσο από τη Ρωσία όσο και από την Τουρκία.
Αιματοχυσία στην έρημο Σαχάρα
Δεκάδες βίντεο από τη μάχη στο Τινζαουάτεν προκάλεσαν αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στα τέλη Ιουλίου, δείχνοντας άψυχα σώματα να βρίσκονται στην άμμο της ερήμου.
Η περιοχή Τινζαουάτεν εφάπτεται των συνόρων με την Αλγερία και διαθέτει ορυχεία χρυσού καθώς και κοιτάσματα ουρανίου, σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Η προσωρινή πρωτεύουσα της Αζαουάντ -του ανεξάρτητου κράτους που φιλοδοξούν να δημιουργήσουν οι τοπικοί αντάρτες Τουαρέγκ σε μια τεράστια περιοχή που εκτείνεται από το κεντρικό Μάλι έως τα σύνορα με την Αλγερία στα βόρεια- ελέγχεται από το Στρατηγικό Πλαίσιο για την Άμυνα του Λαού της Αζαουάντ (CSP-DPA), έναν συνασπισμό αντικυβερνητικών τοπικών δυνάμεων που είναι εχθρικός και προς τη Μόσχα.
Στις συγκρούσεις στο Τινζαουάτεν οι αντάρτες Τουαρέγκ έστησαν ενέδρα σε κοινή δύναμη Μάλι-Βάγκνερ που προελαύνει στην περιοχή, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν περισσότερα από 80 μέλη του Βάγκνερ, η μεγαλύτερη απώλεια που έχει υποστεί η μισθοφορική ομάδα από μια μάχη εναντίον αμερικανικών στρατευμάτων στη Συρία το 2018.
Ο Αταγιέ Αγ Μοχάμεντ, αναπληρωτής επικεφαλής εξωτερικών σχέσεων του CSP-DPA, δήλωσε στο Al-Monitor ότι οι αντάρτες κατάφεραν να παρασύρουν τη δύναμη Μάλι-Βάγκνερ σε ένα σημείο ενέδρας μετά από τρεις ημέρες συγκρούσεων σε άλλες τοποθεσίες. Λίγες ημέρες μετά την ενέδρα, ο στρατός της Μπουρκίνα Φάσο πραγματοποίησε αεροπορική επιδρομή σε ορυχείο χρυσού στο Τινζαουάτεν. Ορισμένοι παρατηρητές υπέθεσαν ότι ένα τουρκικής κατασκευής μη επανδρωμένο αεροσκάφος χρησιμοποιήθηκε στην επίθεση, αν και δεν έχει προκύψει οπτική απόδειξη που να στηρίζει αυτόν τον ισχυρισμό.
Διακοπή δεσμών με την Ουκρανία
Οι μάχες στο Τινζαουάτεν τροφοδότησαν μια διπλωματική κρίση, καθώς η Kyiv Post δημοσίευσε μια φωτογραφία με αντάρτες Τουαρέγκ να ποζάρουν με σημαίες της Αζαουάντ και της Ουκρανίας μετά τη μάχη, και ένας εκπρόσωπος των ουκρανικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσε υπαινικτικά ότι οι αντάρτες «έλαβαν τις απαραίτητες πληροφορίες, και όχι μόνο πληροφορίες, που επέτρεψαν μια επιτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση εναντίον Ρώσων εγκληματιών πολέμου». Το υπουργείο Εξωτερικών της Σενεγάλης κάλεσε τον Ουκρανό πρεσβευτή σε ένδειξη διαμαρτυρίας για αναρτήσεις της πρεσβείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που θεωρήθηκαν ότι υποστηρίζουν τους αντάρτες. Η Μπουρκίνα Φάσο κατηγόρησε την Ουκρανία για υποστήριξη της τρομοκρατίας, ενώ το Μάλι και ο Νίγηρας διέκοψαν τελικά τις διπλωματικές σχέσεις με την Ουκρανία.
Το CSP-DPA και η Ουκρανία έχουν έκτοτε αρνηθεί οποιαδήποτε συνεργασία, αλλά ο Μοχάμεντ δήλωσε στο Al-Monitor ότι οι αντάρτες θα μπορούσαν να καλλιεργήσουν δεσμούς με «οποιονδήποτε έχει υποφέρει εξαιτίας του Βάγκνερ» – ένα σημάδι ότι η πιθανή συνεργασία δεν έχει αποκλειστεί.
Πηγή:Al Monitor, militaire
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
Το σχόλιο σας