Πώς οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τις πωλήσεις όπλων για να αλλάξουν τη συμπεριφορά της Σαουδικής Αραβίας
![Πώς οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τις πωλήσεις όπλων για να αλλάξουν τη συμπεριφορά της Σαουδικής Αραβίας](https://cdn.pagenews.gr/wp-content/uploads/2024/09/ΗΠΑ-29-768x480.jpg)
Πηγή Φωτογραφίας: Διαδίκτυο, militaitre.gr
Μέσα σε λίγες ημέρες από την ανάληψη της εξουσίας το 2021, η κυβέρνηση Μπάιντεν ανακοίνωσε ότι τερματίζει «κάθε αμερικανική υποστήριξη για επιθετικές επιχειρήσεις στον πόλεμο στην Υεμένη» και, ειδικότερα, σταματά την πώληση επιθετικών όπλων στη Σαουδική Αραβία. Η απαγόρευση αυτή ακολούθησε παρόμοιες κινήσεις από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά κυρίως δεν απαγόρευσε την πώληση αμυντικών όπλων, όπως συστήματα αεράμυνας. Τρία χρόνια αργότερα, καθώς η κυβέρνηση Μπάιντεν ετοιμάζεται να άρει την απαγόρευση των επιθετικών όπλων, οι αξιωματούχοι λένε τώρα, δικαιολογημένα, ότι «οι Σαουδάραβες τήρησαν το δικό τους μέρος της συμφωνίας και εμείς είμαστε έτοιμοι να τηρήσουμε το δικό μας».
Οι πωλήσεις όπλων είναι ένα ευμετάβλητο εργαλείο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Τα αποτελέσματα είναι σχεδόν πάντα μεικτά για την Ουάσινγκτον. Μια ιστορική μελέτη για τις πωλήσεις όπλων και τον Ψυχρό Πόλεμο, για παράδειγμα, διαπίστωσε ότι οι προσπάθειες να χρησιμοποιηθούν οι μεταφορές όπλων για να επηρεάσουν άλλες χώρες «πέτυχαν λίγο λιγότερο από τις μισές φορές». Οι ΗΠΑ έχουν προσπαθήσει να χρησιμοποιήσουν αυτή την τακτική στη Σαουδική Αραβία και στο παρελθόν: το 2016, η κυβέρνηση Ομπάμα ανέστειλε τις μεταφορές πυρομαχικών διασποράς και στη συνέχεια πυρομαχικών ακριβείας, αν και η κυβέρνηση Τραμπ επανέφερε τις πωλήσεις αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της. Αξίζει να εξετάσουμε, λοιπόν, γιατί οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το εμπάργκο επιθετικών όπλων προς τη Σαουδική Αραβία λειτούργησε τώρα, ειδικά σε μια ταραχώδη περίοδο στην περιοχή, καθώς οι αραβικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πολιτική πίεση για να βρεθούν στο αντίπαλο στρατόπεδο των Ηνωμένων Πολιτειών -και επομένως ενδεχομένως του Ισραήλ- και τι σημαίνει αυτό για το μέλλον των αμερικανικών εξαγωγών όπλων.
Γιατί λειτούργησε αυτή τη φορά
Η απόφαση των ΗΠΑ να άρουν την απαγόρευση πιθανώς αντανακλά την πρόοδο της Σαουδικής Αραβίας σε μερικά βασικά ζητήματα. Πρώτον, το Ριάντ ανανέωσε τη δέσμευσή του να τηρήσει το Δίκαιο των Ενόπλων Συγκρούσεων και να θέσει σε εφαρμογή μέτρα για την πρόληψη της βλάβης των αμάχων σε μελλοντικές συγκρούσεις. Δεύτερον, μείωσε δραστικά τον ρόλο της στον πόλεμο στην Υεμένη, δίνοντας μεγάλη έμφαση σε μια ειρηνευτική διαδικασία υπό την ηγεσία του ΟΗΕ. Και τρίτον, δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης των σαουδαραβικών ενόπλων δυνάμεων σχετικά με το Δίκαιο των Ενόπλων Συγκρούσεων, την αποφυγή απωλειών μεταξύ αμάχων και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Όσον αφορά το πρώτο, αν και τίποτα δεν έχει δημοσιευθεί δημοσίως, είναι σαφές ότι οι Σαουδάραβες καθησύχασαν τους αξιωματούχους της κυβέρνησης Μπάιντεν αρκετά ώστε να δικαιολογήσουν την αντιστροφή της πολιτικής. Η Σαουδική Αραβία έχει σχεδόν σταματήσει την αεροπορική της εκστρατεία στην Υεμένη μετά την κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο του 2022, μειώνοντας δραστικά τις απώλειες μεταξύ των αμάχων, καθώς μετατόπισε την εστίασή της στην επίτευξη διπλωματικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από το κέντρο δεδομένων για την τοποθεσία και τα συμβάντα ένοπλων συγκρούσεων, υπήρξαν περίπου 41 θάνατοι αμάχων εξαιτίας ξένων δυνάμεων εκτός Υεμένης μεταξύ Ιουλίου 2022 και Ιουλίου 2024, μια μείωση από τους 100 θανάτους στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα 2020-22. Λαμβάνοντας υπόψη τις ενημερώσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν για το θέμα -και την επακόλουθη έλλειψη δημόσιας αντίδρασης του Κογκρέσου στην άρση της απαγόρευσης- είναι πιθανό η αιτιολόγηση που προέβαλαν οι αξιωματούχοι του Μπάιντεν να ήταν αρκετή για να μετριάσει τις ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Όσον αφορά το δεύτερο ζήτημα, η Σαουδική Αραβία έχει τηρήσει την κατάπαυση του πυρός του Μαρτίου 2022 που τέθηκε σε εφαρμογή μέσω της ειρηνευτικής διαδικασίας υπό την ηγεσία του ΟΗΕ -αν και τυπικά έληξε τον Οκτώβριο του 2022. Παρά τις μικρές αψιμαχίες, και οι δύο πλευρές φαίνεται να απέχουν από κλιμακούμενες ενέργειες, με Σαουδάραβες και Αμερικανούς αξιωματούχους να αναφέρουν ότι ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν δεν επιθυμεί να παρατείνει τη σύγκρουση με τους Χούθι. Οι Σαουδάραβες αρνήθηκαν ακόμη και να συμμετάσχουν -τουλάχιστον δημοσίως- στις προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ να περιορίσουν τις προκλήσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να παραμείνουν ανοιχτοί οι διπλωματικοί δίαυλοι. Σε συνέντευξή του τον Δεκέμβριο, ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν δήλωσε ότι παρά την ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούθι, το βασίλειο ήταν «δεσμευμένο να τερματίσει τον πόλεμο στην Υεμένη… και δεσμευμένο σε μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός που ανοίγει την πόρτα για μια πολιτική διαδικασία».
Το τρίτο σημείο συνάδει με την εστίαση της κυβέρνησης Μπάιντεν στην τήρηση των προτύπων μείωσης της βλάβης των πολιτών για τον αμερικανικό στρατό, καθώς και για τους εταίρους και τους συμμάχους. Τον Αύγουστο του 2022, το Υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε το σχέδιο δράσης για τον περιορισμό της βλάβης των πολιτών και την αντιμετώπιση της βλάβης, το οποίο καθόρισε την πορεία του αμερικανικού στρατού για την καλύτερη προστασία των πολιτών κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεών του. Καθ’ όλη τη διάρκεια του σχεδίου, οι εκτιμήσεις για τη συνεργασία με συμμάχους και εταίρους ήταν συνυφασμένες με τα νέα πρότυπα, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας των αξιολογήσεων των βασικών γραμμών CHMR των συμμάχων και των εταίρων. Αυτές οι βασικές γραμμές δημιουργούν μια θεμελιώδη αξιολόγηση των προσπαθειών των εταίρων ή των συμμάχων για την πρόληψη της βλάβης του άμαχου πληθυσμού πριν από την προσαρμογή ενός σχεδίου συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας για να συμβάλει στην περαιτέρω μείωση του κινδύνου για τον άμαχο πληθυσμό. Ενώ αυτές οι βασικές γραμμές για τη Σαουδική Αραβία δεν έχουν δημοσιευθεί δημόσια, αξιωματούχοι του Πενταγώνου ενημέρωσαν το Κογκρέσο τον Δεκέμβριο για την πώληση εκπαίδευσης ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, κυρίως για τη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας, η οποία θα περιλαμβάνει «θέματα όπως η αποφυγή απωλειών μεταξύ αμάχων, οι νόμοι των ένοπλων συγκρούσεων και τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Παρά τη δημόσια πίεση των ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία φαίνεται ότι ήταν πρόθυμη και ικανή να τροποποιήσει τη συμπεριφορά της, διατηρώντας παράλληλα μια στενή σχέση με την Ουάσινγκτον. Σε αντίθεση με άλλους στην περιοχή, το Βασίλειο δεν έχει εμβαθύνει δραματικά τους αμυντικούς δεσμούς με την Κίνα ή τη Ρωσία και συνεχίζει να θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον πρωταρχικό εταίρο της επιλογής του σε θέματα ασφάλειας. Το Ριάντ εξακολουθεί επίσης να ενδιαφέρεται έντονα για μια συμφωνία εξομάλυνσης με το Ισραήλ που θα εμβαθύνει τους δεσμούς ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτά υπογραμμίζουν την προθυμία του Βασιλείου να διατηρήσει τον στρατηγικό προσανατολισμό ασφαλείας του με τις ΗΠΑ, παρά την απαγόρευση των επιθετικών όπλων. Σε αυτή την περίπτωση, οι δύο αποφασιστικοί παράγοντες -οι μακροχρόνιοι αμυντικοί δεσμοί της αποδέκτριας χώρας με τις ΗΠΑ και ο στρατηγικός προσανατολισμός της με τις ΗΠΑ- επέτρεψαν στην Ουάσινγκτον να χρησιμοποιήσει τις πωλήσεις όπλων της για να αλλάξει τη συμπεριφορά ενός εταίρου χωρίς να βλάψει τη συνολική σχέση.
Τι σημαίνει αυτό
Η δυναμική μεταξύ των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας είναι αναμφίβολα μοναδική. Αυτή η δυναμική έδωσε στις ΗΠΑ μεγαλύτερη πιθανότητα ότι η χειραγώγηση των μεταφορών όπλων προς το Βασίλειο θα προκαλούσε θετική αλλαγή στη συμπεριφορά. Ένας βασικός παράγοντας είναι η ιστορική εξάρτηση της Σαουδικής Αραβίας από τις ΗΠΑ για όπλα, υλικοτεχνική υποδομή και υποστήριξη. Πολλές από τις πιο προηγμένες στρατιωτικές πλατφόρμες της Σαουδικής Αραβίας είναι αμερικανικές, είτε πρόκειται για τα μαχητικά αεροσκάφη F-15, είτε για τα συστήματα αεράμυνας Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) και Patriot, είτε για μαχητικά ελικόπτερα. Αυτές οι πλατφόρμες έχουν πολύπλοκα προγράμματα συντήρησης, συντήρησης και εκπαίδευσης που βασίζονται στη συνεχή αμερικανική υποστήριξη για να διατηρηθούν λειτουργικές. Το δίλημμα αυτό επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι άλλες ευρωπαϊκές χώρες -συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είχαν επίσης πουλήσει στο Βασίλειο προηγμένες δυνατότητες, όπως μαχητικά αεροσκάφη- ενώθηκαν με τις ΗΠΑ στην απαγόρευση των πωλήσεων όπλων. Οι επιλογές του Ριάντ κατά την έναρξη της απαγόρευσης ήταν, λοιπόν, είτε να αλλάξει τη συμπεριφορά του και να προσαρμοστεί στην Ουάσινγκτον είτε να δαπανήσει δραματικά περισσότερα για την απόκτηση διαφορετικών δυνατοτήτων από εναλλακτικούς προμηθευτές, οι οποίες μπορεί να ήταν ή να μην ήταν σε θέση να ενσωματωθούν με τον τρέχοντα οπλισμό τους. Μπροστά σε μια τέτοια επιλογή, το Ριάντ επέλεξε σαφώς το πρώτο.
Περαιτέρω, οι στρατηγικές προτεραιότητες της Σαουδικής Αραβίας έγειραν υπέρ της Ουάσινγκτον. Το Βασίλειο έχει επενδύσει βαθιά στην επίτευξη μιας αμυντικής συνθήκης με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας εξομάλυνσης με το Ισραήλ που διευκολύνεται από τις ΗΠΑ. Η συμφωνία αυτή και οι επακόλουθες εγγυήσεις ασφαλείας από την Ουάσινγκτον αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για το Βασίλειο. Θα προβλέπει εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας σε διάφορα μέτωπα εκτός του τομέα της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της μη στρατιωτικής πυρηνικής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Πράγματι, οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία φέρονται να πλησίαζαν σε μια «ημιτελική» έκδοση της συμφωνίας τον Μάιο του 2024. Το γεγονός ότι οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας έδιναν σαφώς προτεραιότητα σε μια συμφωνία εξομάλυνσης με το Ισραήλ υπό την αιγίδα των ΗΠΑ αύξησε τη μόχλευση που είχε η Ουάσινγκτον όσον αφορά την απαγόρευση των επιθετικών όπλων.
Αλλά οι ΗΠΑ δεν θα έχουν πάντα το πλεονέκτημα αυτής της δυναμικής. Άλλες χώρες θα είναι πιο δύσκολο να επηρεαστούν μέσω των πωλήσεων όπλων, ιδίως εκείνες με οικονομικά μέσα, ποικίλες σχέσεις απόκτησης όπλων και στρατηγικό προσανατολισμό που τείνουν περισσότερο να αντισταθμίσουν τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Περαιτέρω, τρίτες χώρες σε όλο τον κόσμο θα εξετάσουν πιθανότατα την εγγύτητα της σχέσης ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και την επακόλουθη απαγόρευση των όπλων και θα βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα σχετικά με την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως προμηθευτή όπλων. Σε μια εποχή που η Κίνα, ιδίως, είναι πρόθυμη να εξάγει τα όπλα της και να προωθήσει τις συνεργασίες ασφαλείας της σε όλο τον κόσμο, οι ΗΠΑ δύσκολα μπορούν να δοκιμάσουν κάθε συνεργασία ασφαλείας τους με αυτού του είδους τις αναταράξεις.
Συμπέρασμα
Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν επισημαίνουν τακτικά τη σημασία της ενδυνάμωσης της Σαουδικής Αραβίας ως περιφερειακού ηγέτη, τόσο για το τι σημαίνει αυτό για τη διμερή σχέση ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας όσο και για το τι μπορεί να κάνει για τις πρωτοβουλίες περιφερειακής ολοκλήρωσης. Μια τέτοια πολιτική απαιτεί εγγενώς το Ριάντ να έχει τόσο τις δυνατότητες να επιδείξει αυτή την ηγεσία, όσο και τη σοφία να το πράξει με υπευθυνότητα. Τελικά, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Σαουδική Αραβία έλαβαν την απόφαση ότι η επιμονή σε αυτή την ταραχώδη περίοδο άξιζε την ανταμοιβή της επίτευξης πιο βιώσιμης προόδου στη στρατηγική εταιρική σχέση. Συγκεκριμένα, η απαγόρευση των επιθετικών όπλων λειτούργησε σε αυτή την περίπτωση επειδή στόχευε στην αλλαγή μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς -στην προκειμένη περίπτωση, στον τερματισμό του πολέμου στην Υεμένη και στην αποτροπή περαιτέρω απωλειών μεταξύ των αμάχων. Οι ΗΠΑ πιθανότατα θα διαπιστώσουν ότι στο μέλλον η ικανότητά τους να μοχλεύουν τις μεταφορές όπλων θα είναι περιορισμένη όταν δεν επαναλαμβάνονται αυτές οι συνθήκες. Αλλά, σε αυτή την περίπτωση, η απαγόρευση των πωλήσεων επιθετικών όπλων φαίνεται ότι λειτούργησε υπέρ της Ουάσινγκτον.
Πηγή: Defense One, militaire
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
Το σχόλιο σας